Cơ chế bán sản lượng điện dư từ năng lượng mặt trời mái nhà tự sản xuất tự tiêu thụ
Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 243/2026/NĐ-CP ngày 26/6/2026, sửa đổi bổ sung một số điều của hai nghị định quan trọng liên quan đến phát triển điện năng lượng tái tạo, mở ra cơ chế mới cho việc bán sản lượng điện dư từ năng lượng mặt trời mái nhà.
Nội dung chính của Nghị định mới
Nghị định số 243/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 01/01/2027, sửa đổi, bổ sung một số điều của hai nghị định quan trọng:
- Nghị định số 57/2025/NĐ-CP ngày 3/3/2025 về quy định cơ chế mua bán điện trực tiếp giữa đơn vị phát điện năng lượng tái tạo và khách hàng sử dụng điện lớn
- Nghị định số 58/2025/NĐ-CP ngày 3/3/2025 về quy định chi tiết một số điều của Luật Điện lực về phát triển điện năng lượng tái tạo, điện năng lượng mới
Cơ chế mới cho điện mặt trời mái nhà
Nghị định mới đưa ra cơ chế cho phép các hộ gia đình, cơ sở sản xuất, kinh doanh lắp đặt hệ thống điện mặt trời trên mái nhà được tự sản xuất, tự tiêu thụ và bán bớt sản lượng điện dư thừa cho lưới điện quốc gia.
Cụ thể, các chủ đầu tư có thể ký hợp đồng mua bán điện trực tiếp với các khách hàng sử dụng điện lớn, hoặc bán điện cho Tổng công ty Điện lực Việt Nam (EVN) theo cơ chế giá ưu đãi.
So sánh cơ chế mới và cũ
Dưới đây là bảng so sánh giữa cơ chế cũ (theo Nghị định 57/2025 và 58/2025) và cơ chế mới (theo Nghị định 243/2026):
| Đặc điểm | Cơ chế cũ | Cơ chế mới |
|---|---|---|
| Đối tượng áp dụng | Hạn chế, chủ yếu là các dự án lớn | Mở rộng đến hộ gia đình, cơ sở sản xuất nhỏ |
| Giá bán điện | Áp dụng theo giá điện sinh hoạt hoặc giá điện sản xuất | Áp dụng giá điện ưu đãi, cạnh tranh hơn |
| Thủ tục hành chính | Phức tạp, nhiều giấy tờ | Đơn giản hóa, số hóa |
| Thời hạn hợp đồng | Tối đa 20 năm | Tối đa 25 năm |
Ý nghĩa và tác động của Nghị định
Đối với người dân và doanh nghiệp
Nghị định mới mang lại nhiều lợi ích thiết thực:
- Tăng thu nhập cho các hộ gia đình, doanh nghiệp lắp đặt điện mặt trời mái nhà thông qua việc bán điện dư thừa
- Giảm chi phí điện năng cho chính các hộ gia đình, cơ sở sản xuất
- Khuyến khích sử dụng năng lượng sạch, bảo vệ môi trường
- Tạo thêm việc làm trong lĩnh vực năng lượng tái tạo
Đối với ngành điện lực
Về phía ngành điện lực, nghị định mới:
- Giảm áp lực lên nguồn cung điện truyền thống
- Tăng tỷ lệ năng lượng tái tạo trong tổng sản lượng điện
- Cải thiện hệ thống lưới điện thông qua việc phân bổ nguồn điện hợp lý hơn
Hướng dẫn thực hiện
Theo Nghị định 243/2026/NĐ-CP, các bước thực hiện cơ chế bán điện dư từ năng lượng mặt trời mái nhà như sau:
- Lắp đặt hệ thống điện mặt trời trên mái nhà với công suất không vượt quá 10kW đối với hộ gia đình và không vượt quá 1MW đối với cơ sản xuất, kinh doanh
- Đăng ký với Tổng công ty Điện lực Việt Nam (EVN) hoặc đơn vị mua điện trực tiếp
- Ký hợp đồng mua bán điện với đơn vị mua điện
- Lắp đặt công đo lường điện hai chiều để theo dõi sản lượng điện sản xuất và tiêu thụ
- Bắt đầu vận hành và bán điện dư thừa cho lưới điện quốc gia
Điều kiện kỹ thuật
Để tham gia cơ chế này, các hệ thống điện mặt trời cần đáp ứng các điều kiện kỹ thuật sau:
- Hệ thống phải được lắp đặt tại vị trí thuộc quyền sở hữu của người đăng ký
- Các thiết bị điện mặt trời phải đạt tiêu chuẩn chất lượng và có chứng nhận phù hợp
- Hệ thống phải có thiết bị đo lường điện hai chiều, được kiểm định và niêm yết bởi cơ quan có thẩm quyền
- Hệ thống phải được kết nối an toàn với lưới điện quốc gia
Tác động đến thị trường năng lượng tái tạo
Nghị định 243/2026/NĐ-CP được đánh giá là bước đột phá trong việc thúc đẩy phát triển năng lượng tái tạo tại Việt Nam. Theo Bộ Công Thương, mục tiêu đến năm 2030, tỷ lệ năng lượng tái tạo trong tổng sản lượng điện của Việt Nam đạt 15-20%, và nghị định này góp phần quan trọng vào việc đạt được mục tiêu đó.
Hiện nay, Việt Nam có tiềm năng lớn về năng lượng mặt trời, đặc biệt là ở các khu vực miền Trung và Tây Nguyên. Với cơ chế mới, nhiều chuyên gia dự báo sẽ có sự bùng nổ về lắp đặt điện mặt trời mái nhà trong thời gian tới.
Kết luận
Nghị định số 243/2026/NĐ-CP mở ra cơ chế mới cho phép bán sản lượng điện dư từ năng lượng mặt trời mái nhà, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp tham gia vào thị trường năng lượng tái tạo. Đây là bước đi quan trọng trong chiến lược chuyển dịch năng lượng sạch của Việt Nam, góp phần giảm phát thải khí nhà kính và bảo vệ môi trường.
Việc đơn giản hóa thủ tục hành chính và tăng thời hạn hợp đồng đồng thời tạo động lực mạnh mẽ cho sự phát triển của ngành năng lượng tái tạo, đặc biệt là điện mặt trời mái nhà, trong những năm tới.
#NangLuongMatTroi #DienTaiSinh #NghịĐịnh243 #NăngLượngSạch #ĐiệnMặtTrờiMáiNhà #EVN