Khi năng lượng trở thành hạ tầng niềm tin của FDI thế hệ mới

Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu biến động không ngừng và xu hướng đầu tư dịch chuyển mạnh mẽ, Việt Nam đang đứng trước cơ hội và thách thức trong việc thu hút dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) chất lượng cao. Nếu như Nghị quyết số 10 NQ trả lời câu hỏi Việt Nam cần thu hút dòng vốn FDI như thế nào trong giai đoạn phát triển mới thì thực tiễn kinh tế toàn cầu lại đặt ra một câu hỏi có ý nghĩa không kém: Điều gì sẽ quyết định sức hấp dẫn của Việt Nam trong cuộc cạnh tranh thu hút FDI thế hệ mới?

Bối cảnh mới của dòng vốn FDI

Thế giới đang chứng kiến sự chuyển dịch mạnh mẽ trong dòng vốn FDI. Các nhà đầu tư không chỉ quan tâm đến chính sách ưu đãi, chi phí nhân công hay vị trí địa lý mà ngày càng chú trọng đến các yếu tố bền vững, minh bạch và đặc biệt là khả năng tiếp cận nguồn năng lượng ổn định, giá cả hợp lý và thân thiện với môi trường.

Theo báo cáo của UNCTAD, dòng vốn FDI toàn cầu năm 2022 đạt khoảng 1,3 nghìn tỷ USD, trong đó khu vực châu Á - Thái Bình Dương thu hút khoảng 565 tỷ USD. Tuy nhiên, xu hướng đầu tư đang dịch chuyển từ các quốc gia có chi phí lao động thấp sang những nơi có hạ tầng tốt, đặc biệt là hạ tầng năng lượng.

Năng lượng - Yếu tố quyết định trong cuộc đua thu hút FDI

Trong bối cảnh đó, năng lượng không còn chỉ là yếu tố sản xuất đơn thuần mà đã trở thành "hạ tầng niềm tin" - một trong những yếu tố then chốt quyết định sự thành công trong thu hút FDI thế hệ mới.

Thực trạng năng lượng Việt Nam

Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức trong việc đảm bảo nguồn cung năng lượng. Theo số liệu từ Bộ Công Thương, tổng công suất lắp đặt hệ thống điện đến năm 2022 đạt khoảng 69.000 MW, trong đó thủy điện chiếm 36%, nhiệt điện than 31%, nhiệt khí 11%, điện mặt trời 10%, điện gió 4% và các nguồn khác 8%. Tuy nhiên, nhu cầu điện của cả nước tăng trưởng khoảng 10-11%/năm, cao hơn nhiều so với tốc độ tăng trưởng công suất lắp đặt.

Yêu cầu từ các nhà đầu tư mới

Các tập đoàn đa quốc gia lớn khi đầu tư vào Việt Nam ngày càng đặt ra yêu cầu cao về nguồn cung năng lượng ổn định, giá cả cạnh tranh và đặc biệt là tính bền vững. Một khảo sát gần đây của Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cho thấy 78% các nhà đầu tư nước ngoài coi ổn định nguồn cung điện là yếu tố quan trọng hàng đầu khi quyết định đầu tư.

"Đối với các nhà sản xuất công nghệ cao như Samsung, Intel hay LG, sự gián đoạn điện không chỉ gây thiệt hại về kinh tế mà còn ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm và uy tín thương hiệu", ông Nguyễn Đăng Toàn, chuyên gia năng lượng, chia sẻ.

Giải pháp và định hướng phát triển

Chính sách hỗ trợ từ Chính phủ

Trước yêu cầu đó, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 10/NQ-CP về phát triển công nghiệp năng lượng tái tạo, với mục tiêu đến năm 2030, tỷ lệ điện trong tổng sản phẩm quốc nội (GDP) giảm 5-7% so với năm 2020. Nghị quyết này cũng đặt mục tiêu đạt 15-20% tỷ lệ điện mặt trời và điện gió trong cơ cấu điện lực đến năm 2030.

Bên cạnh đó, Chính phủ đang nghiên cứu cơ chế hỗ trợ phát triển điện gió ngoài khơi với mục tiêu đạt 5.000 MW vào năm 2030 và 10.000 MW vào năm 2045. Đây được xem là động lực quan trọng để thu hút các dự án FDI quy mô lớn trong lĩnh vực năng lượng tái tạo.

Đầu tư công nghệ và chuyển đổi số

Việt Nam đang đẩy mạnh ứng dụng công nghệ vào quản lý và vận hành hệ thống điện thông minh. Dự án thí điểm hệ thống điện thông minh tại TP.HCM và Hà Nội đã cho thấy hiệu quả trong việc giảm tổn thất điện năng và nâng cao độ tin cậy của hệ thống.

"Chuyển đổi số trong ngành điện không chỉ giúp tối ưu hóa vận hành mà còn tạo điều kiện cho các nguồn năng lượng tái tạo tích hợp vào lưới điện", ông Trần Văn Nam, Tổng Giám đốc Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), nhấn mạnh.

Tầm nhìn đến năm 2030, 2045

Theo Chiến lược phát triển năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, Việt Nam phấn đấu xây dựng hệ thống năng lượng quốc gia hiện đại, hiệu quả, cạnh tranh, đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia, từng bước chuyển đổi sang nền kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn.

Đến năm 2045, mục tiêu là giảm 27-32% tổng mức tiêu thụ năng lượng sơ cấp so với kịch bản phát triển thông thường; tỷ trọng điện trong tổng sản phẩm quốc nội (GDP) giảm 6-8%; tỷ lệ điện trong cơ cấu năng lượng tăng lên 35-40%; tỷ lệ điện tái tạo đạt 30-35%.

Kết luận

Trong cuộc đua thu hút FDI thế hệ mới, năng lượng không còn chỉ là yếu tố sản xuất đơn thuần mà đã trở thành "hạ tầng niềm tin" - nền tảng cho sự phát triển bền vững. Việt Nam cần nhanh chóng hoàn thiện chính sách, tăng cường đầu tư vào hạ tầng năng lượng, đặc biệt là năng lượng tái tạo, để tạo lợi thế cạnh tranh trong thu hút các dự án FDI chất lượng cao.

Chỉ khi nào năng lượng trở thành lợi thế cạnh tranh thực sự, Việt Nam mới có thể khẳng định vị thế trong bản đồ đầu tư toàn cầu và thực hiện thành công mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội bền vững.

#Thu hútFDI #Năng lượngViệtNam #Hạ tầngNăng lượng #FDIthếhếimới #Chuyểnđổi số #Năng lượng tái tạo #Kinh tế xanh