Nghị định 272 của Chính phủ: Động lực mới cho sự phát triển dự án điện gió ngoài khơi tại Việt Nam

Nghị định 272 của Chính phủ và khả năng triển khai thực tế các dự án điện gió ngoài khơi Việt Nam

Việc Chính phủ ban hành Nghị định 272/2026/NĐ-CP ngày 9/7/2026 về phát triển điện gió ngoài khơi đánh dấu một bước chuyển quan trọng trong hoàn thiện thể chế đối với lĩnh vực được xem là một trong những trụ cột của quá trình chuyển dịch năng lượng tại Việt Nam. Tuy nhiên, thể chế chỉ là điều kiện cần, để hiện thực hóa mục tiêu 6 GW điện gió ngoài khơi vào năm 2030 theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, vẫn còn nhiều thách thức về lựa chọn nhà đầu tư, khảo sát và triển khai thực tế.

Bối cảnh và ý nghĩa của Nghị định 272

Nghị định 272/2026/NĐ-CP ra đời trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh chuyển dịch năng lượng sạch, giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch và cam kết đạt mức phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050. Đây là văn bản pháp lý quan trọng nhất cho đến nay, tạo hành lang pháp lý toàn diện cho các dự án điện gió ngoài khơi, giải quyết những vướng mắc trong cơ chế chính sách thời gian qua.

Nghị định này thay thế cho Nghị định 143/2016/NĐ-CP và các văn bản hướng dẫn liên quan, với nhiều điểm mới quan trọng như:

• Hoàn thiện quy trình, thủ tục cấp Giấy phép xây dựng và Giấy phép hoạt động điện lực cho các dự án điện gió ngoài khơi
• Xây dựng cơ chế đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư dự án điện gió ngoài khơi minh bạch, hiệu quả
• Quy định rõ ràng về thời gian và quy trình phê duyệt quy hoạch dự án
• Xây dựng khung giá ưu đãi cho điện gió ngoài khơi, đảm bảo khả năng cạnh tranh và hấp dẫn đầu tư
• Quy định về trách nhiệm của các bộ, ngành, địa phương trong triển khai dự án

Vai trò của điện gió ngoài khơi trong chiến lược chuyển dịch năng lượng

Điện gió ngoài khơi được xác định là nguồn năng lượng tái tạo có tiềm năng lớn nhất của Việt Nam, với tổng công suất tiềm năng ước tính khoảng 475 GW, trong khi tổng công suất lắp đặt điện gió trên bờ đến cuối năm 2025 chỉ đạt khoảng 11-12 GW.

Theo Bộ Công Thương, điện gió ngoài khơi có nhiều ưu điểm vượt trội so với điện gió trên bờ:

• Tốc độ gió mạnh và ổn định hơn, giúp tăng công suất lắp đặt và giảm biến động
• Giảm thiểu tác động đến cảnh quan và đất đai trên bờ
• Tận dụng không gian biển rộng lớn, không cạnh tranh với các ngành kinh tế khác
• Công nghệ hiện đại, hiệu suất cao hơn

Mục tiêu và quy hoạch phát triển

Theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, Việt Nam đặt mục tiêu đạt 6 GW điện gió ngoài khơi vào năm 2030 và 47 GW vào năm 2045. Để đạt được mục tiêu này, Chính phủ đã phê duyệt quy hoạch phát triển điện gió ngoài khơi đến năm 2030, tầm nhìn 2045 với 25 khu vực tiềm năng phát triển điện gió ngoài khơi trên cả nước.

Trong đó, các khu vực trọng điểm được ưu tiên phát triển điện gió ngoài khơi bao gồm:

• Vịnh Thái Lan (Kiên Giang, Cà Mau)
• Biển Đông (Bạc Liêu, Sóc Trăng, Bến Tre, Trà Vinh)
• Vịnh Bắc Bộ (Quảng Ninh, Hải Phòng, Thái Bình)

Thách thức trong triển khai thực tế

Dù có hành lang pháp lý rõ ràng hơn, việc triển khai các dự án điện gió ngoài khơi vẫn đối mặt với nhiều thách thức lớn:

1. Thách thức về kỹ thuật và công nghệ

• Điện gió ngoài khơi đòi hỏi công nghệ hiện đại, kỹ thuật phức tạp và chi phí đầu tư cao
• Hệ thống truyền tải điện từ ngoài khơi vào lục địa cần giải pháp kỹ thuật đặc thù
• Khó khăn trong khảo sát, đánh giá tiềm năng năng lượng tại các khu vực ngoài khơi
• Tác động của biến đổi khí hậu và thiên tai đến cơ sở hạ tầng ngoài khơi

2. Thách thức về tài chính

• Chi phí đầu tư ban đầu rất cao (ước tính 2-3 triệu USD/MW)
• Rủi ro tài chính lớn do thời gian triển khai dài và biến động thị trường
• Khó khăn trong tiếp cận nguồn vốn quốc tế với chi phí hợp lý
• Nhu cầu về cơ chế tài chính hấp dẫn để thu hút nhà đầu tư

3. Thách thức về môi trường và xã hội

• Tác động đến hệ sinh thái biển và đa dạng sinh học
• Tác động đến hoạt động đánh bắt, khai thác dầu khí và du lịch biển
• Xung đột lợi ích giữa các ngành kinh tế biển
• Thiếu nghiên cứu đánh giá tác động môi trường toàn diện

Lựa chọn nhà đầu tư và khảo sát thực tế

Trong khi Nghị định 272 đã quy định rõ về cơ chế đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư, việc triển khai thực tế vẫn còn nhiều vấn đề cần giải quyết:

1. Quy trình đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư

Nghị định 272 quy định về đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư dự án điện gió ngoài khơi theo hình thức đấu thầu rộng rãi trong nước hoặc quốc tế. Tuy nhiên, thực tế triển khai còn gặp nhiều khó khăn:

• Thiếu tiêu chí đánh giá nhà đầu tư rõ ràng, minh bạch
• Thủ tục đấu thầu còn phức tạp, tốn thời gian
• Chưa có hướng dẫn chi tiết về phương thức đấu thầu, tiêu chí lựa chọn
• Kinh nghiệm thực tế của các cơ quan quản lý còn hạn chế

2. Khảo sát và đánh giá dự án

Khảo sát và đánh giá tiềm năng điện gió ngoài khơi là yếu tố then chốt để triển khai hiệu quả các dự án. Tuy nhiên, công tác này còn nhiều hạn chế:

• Hệ thống trạm quan sát gió ngoài khơi còn thưa thớt
• Chưa có cơ sở dữ liệu gió toàn diện, cập nhật
• Thiếu chuyên gia có kinh nghiệm trong đánh giá dự án ngoài khơi
• Chi phí khảo sát cao, rủi ro lớn cho nhà đầu tư

3. Hợp tác quốc tế

Việt Nam cần đẩy mạnh hợp tác quốc tế để phát triển điện gió ngoài khơi:

• Học hỏi kinh nghiệm từ các nước đi trước như Anh, Đức, Đan Mạch
• Thu hút công nghệ tiên tiến từ các quốc gia có trình độ phát triển
• Tìm kiếm đối tác chiến lược trong lĩnh vực năng lượng tái tạo
• Tham gia các sáng kiến hợp tác quốc tế về năng lượng sạch

Kết luận và triển vọng

Nghị định 272/2026/NĐ-CP là bước tiến quan trọng trong việc hoàn thiện hành lang pháp lý cho điện gió ngoài khơi tại Việt Nam. Tuy nhiên, để hiện thực hóa mục tiêu 6 GW điện gió ngoài khơi vào năm 2030, cần có sự phối hợp đồng bộ từ Chính phủ, các bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp.

Việc giải quyết các thách thức về kỹ thuật, tài chính, môi trường và quy trình lựa chọn nhà đầu tư sẽ quyết định đến tốc độ triển khai các dự án điện gió ngoài khơi. Đồng thời, cần tăng cường hợp tác quốc tế, đào tạo nhân lực và đầu tư vào nghiên cứu phát triển để xây dựng ngành công nghiệp điện gió ngoài khơi bền vững.

Nếu các giải pháp được triển khai hiệu quả, điện gió ngoài khơi không chỉ góp phần thực hiện cam kết về chuyển dịch năng lượng và giảm phát thải carbon mà còn trở thành động lực tăng trưởng kinh tế biển, tạo việc làm và thúc đẩy phát triển bền vững của Việt Nam.

Hashtag: #Nghị định272 #điệngióngoạikhơi #chuyểndịchnănglượng #QuyhoạchđiệnVIII #nănglượngtạisinh #ViệtNam