Điểm mới của Nghị định 243 về điện mặt trời mái nhà DPPA và các bước tổ chức thực hiện
Chỉ hơn 1 năm sau khi ban hành Nghị định 57 về cơ chế mua bán điện trực tiếp DPPA và Nghị định 58 về phát triển điện mặt trời mái nhà tự sản xuất tự tiêu thụ, Chính phủ tiếp tục ban hành Nghị định số 243/2026/ND-CP ngày 26/6/2026 nhằm sửa đổi, bổ sung một số quy định của hai nghị định này. Việc điều chỉnh chính sách trong thời gian ngắn cho thấy cơ quan quản lý nhà nước đã kịp thời tiếp thu những vướng mắc phát sinh từ thực tiễn để hoàn thiện khung pháp lý cho thị trường năng lượng tái tạo tại Việt Nam.
Bối cảnh ra đời của Nghị định 243
Trong giai đoạn 2020-2025, Việt Nam đã đạt được những thành tựu đáng kể trong phát triển điện mặt trời mái nhà với tổng công suất lắp đặt đạt gần 10.000 MW. Tuy nhiên, quá trình triển khai đã bộc lộ nhiều bất cập, đặc biệt trong cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA) giữa các nhà sản xuất điện và người tiêu dùng lớn.
Theo báo cáo của Bộ Công Thương, sau 1 năm thực hiện Nghị định 57 và 58, đã có hơn 200 dự án đăng ký tham gia cơ chế DPPA nhưng chỉ có khoảng 30% dự án được cấp phép. Số lượng còn lại gặp vướng mắc về thủ tục pháp lý, cơ chế giá và kỹ thuật lưới điện.
Những điểm mới nổi bật của Nghị định 243
Nghị định 243/2026/ND-CP đã đưa ra nhiều quy định quan trọng nhằm tháo gỡ khó khăn cho thị trường điện mặt trời mái nhà và cơ chế DPPA:
- Giới hạn công suất dự án điện mặt trời mái nhà: Mở rộng giới hạn công suất từ 1 MW lên 10 MW cho mỗi dự án, phù hợp với quy mô thực tế của các doanh nghiệp lớn.
- Thời hạn hợp đồng mua bán điện trực tiếp: Được kéo dài từ 10 năm lên 15 năm, tạo điều kiện cho nhà đầu tư có thời gian hoàn vốn.
- Cơ chế giá điện: Quy định rõ ràng về phương pháp tính giá điện cho cơ chế DPPA, đảm bảo tính cạnh tranh và minh bạch.
- Điều kiện tham gia DPPA: Nới lỏng điều kiện về khoảng cách địa lý giữa nhà sản xuất và người mua điện, từ 5km lên 10km.
- Thủ tục hành chính: Đơn giản hóa quy trình cấp phép, giảm thời gian xử lý hồ sơ từ 45 ngày xuống còn 30 ngày.
So sánh giữa các Nghị định
| Yếu tố | Nghị định 57/2025 | Nghị định 58/2025 | Nghị định 243/2026 |
|---|---|---|---|
| Giới hạn công suất | 1 MW | 1 MW | 10 MW |
| Thời hạn hợp đồng DPPA | 10 năm | Không quy định | 15 năm |
| Khoảng cách DPPA | 5km | Không quy định | 10km |
| Thời gian xử lý hồ sơ | 45 ngày | 45 ngày | 30 ngày |
Các bước tổ chức thực hiện theo Nghị định 243
Để triển khai hiệu quả Nghị định 243, Bộ Công Thương đã ban hành hướng dẫn chi tiết với các bước thực hiện cụ thể:
1. Đăng ký dự án
- Nhà đầu tư nộp hồ sơ đăng ký tại Sở Công Thương tỉnh/thành phố nơi đặt nhà máy
- Hồ sơ bao gồm: Giấy đăng ký đầu tư, phương án kỹ thuật, hợp đồng mua bán điện tiềm năng
- Thời hạn xử lý hồ sơ: 30 ngày làm việc
2. Kiểm tra, thẩm định
- Đơn vị kiểm tra kỹ thuật lưới điện xác nhận khả năng tiếp nhận
- Cơ quan năng lượng thẩm định tính khả thi của dự án
- Thời hạn thẩm định: 15 ngày làm việc
3. Ký kết hợp đồng
- Nhà sản xuất và người mua điện ký kết hợp đồng mua bán điện trực tiếp
- Hợp đồng phải được công chứng theo quy định pháp luật
- Nộp bản hợp đồng đã công chứng cho Sở Công Thương
4>Thực hiện dự án
- Hoàn thành thi công và nghiệm thu nhà máy
- Kết nối vào lưới điện theo đúng thiết kế
- Đưa nhà máy vào vận hành thương mại
5>Giám sát, báo cáo
- Định kỳ báo cáo sản lượng điện sản xuất và bán
- Báo cáo tình hình vận hành và sự cố (nếu có)
- Cập nhật thay đổi về công nghệ và quy mô sản xuất
Tác động dự kiến của Nghị định 243
Theo các chuyên gia năng lượng, Nghị định 243/2026/ND-CP sẽ tạo ra những tác động tích cực:
- Tăng trưởng điện mặt trời mái nhà: Dự kiến tăng trưởng 200% trong 3 năm tới, đạt tổng công lắp đặt 20.000 MW.
- Thu hút đầu tư nước ngoài: Môi trường pháp lý minh bạch sẽ thu hút thêm các nhà đầu tư chiến lược vào lĩnh vực năng lượng tái tạo.
- Giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch: Giảm 5-7% nhu cầu điện từ nhiệt điện than và khí đốt.
- Tạo việc làm mới: Tạo khoảng 50.000 việc trực tiếp và gián tiếp trong lĩnh vực năng lượng tái tạo.
Phản từ các chuyên gia
Theo ông Nguyễn Văn Tùng, chuyên gia năng lượng từ Viện Năng lượng Việt Nam: "Nghị định 243 là bước đi cần thiết để hoàn thiện khung pháp lý cho thị trường điện mặt trời mái nhà. Việc mở rộng giới hạn công suất và thời hạn hợp đồng sẽ tạo điều kiện cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ tham gia, đồng thời thu hút thêm các nhà đầu tư chiến lược."
Bà Trần Thị Mai, Giám đốc Công ty TNHH Năng lượng Mặt trời Sáng tạo, chia sẻ: "Chúng tôi rất hoan nghênh những thay đổi trong Nghị định 243, đặc biệt là việc đơn giản hóa thủ tục hành chính. Điều này sẽ giúp giảm chi phí và thời gian cho nhà đầu tư, từ đó thúc đẩy phát triển điện mặt trời mái nhà tại Việt Nam."
Kết luận
Nghị định 243/2026/ND-CP đánh dấu một bước tiến quan trọng trong hoàn thiện chính sách phát triển điện mặt trời mái nhà và cơ chế mua bán điện trực tiếp tại Việt Nam. Với những điểm mới về quy mô, thời hạn, thủ tục và cơ chế giá, nghị định này được kỳ vọng sẽ giải quyết những vướng mắc trong thực tiễn, tạo đà cho sự phát triển bền vững của ngành năng lượng tái tạo, góp phần thực hiện cam kết Net Zero vào năm 2050 của Chính phủ.
Tuy nhiên, để nghị định phát huy hiệu quả, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các bộ, ngành, địa phương và cộng đồng doanh nghiệp. Đồng thời, việc tuyên truyền, phổ biến chính sách đến các nhà đầu tư và người dân cũng cần được đẩy mạnh để đảm bảo triển khai thuận lợi.
#Nghị định243 #Điệnmặttròimàinhà #DPPA #Nănglượntạitạo #Chínhsáchnănglượng