Nghị định 272/2026: Cú hích thể chế cho ngành năng lượng bứt phá

Nghị định số 272/2026/NĐ-CP: Đòn bẩy thể chế để các dự án năng lượng bước vào giai đoạn tăng tốc

Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 272/2026/NĐ-CP, văn bản pháp lý được kỳ vọng sẽ tháo gỡ những điểm nghẽn về thể chế, tạo cơ sở pháp lý vững chắc để đẩy nhanh tiến độ triển khai các dự án năng lượng trọng điểm trong giai đoạn tới. Đây được xem là cú hích quan trọng, giúp ngành năng lượng Việt Nam vượt qua những thách thức về quy hoạch, thủ tục hành chính và nguồn vốn, hướng tới mục tiêu phát triển bền vững.

Bối cảnh ban hành nghị định

Trong bối cảnh nhu cầu năng lượng của Việt Nam ngày càng tăng cùng với cam kết mạnh mẽ tại COP26 về đạt phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050, việc đẩy nhanh phát triển các dự án năng lượng tái tạo và các dự án năng lượng trọng điểm trở thành yêu cầu cấp thiết. Tuy nhiên, nhiều dự án đã chậm tiến độ do những rào cản về thể chế, thủ tục hành chính phức tạp và thiếu cơ chế khuyến khích đầu tư hiệu quả.

Theo Bộ Công Thương, hiện có hơn 50 dự án năng lượng lớn đang chờ phê duyệt hoặc triển khai với tổng công suất lên tới hơn 30.000 MW, trong đó có nhiều dự án năng lượng tái tạo và dự án điện khí LNG quy mô lớn. Việc ban hành Nghị định số 272/2026/NĐ-CP được xem là giải pháp đột phá để giải quyết những vướng mắc này.

Nội dung chính của Nghị định 272/2026/NĐ-CP

Nghị định số 272/2026/NĐ-CP tập trung vào các nội dung chính sau:

• Tinh giản thủ tục hành chính: Rút ngắn thời gian thẩm định, phê duyệt các dự án năng lượng trọng điểm từ 45 ngày xuống còn 30 ngày đối với các dự án thuộc thẩm quyền quyết định của Chính phủ.
• Cơ chế "một cửa" liên thông: Thiết lập cơ chế "một cửa" liên thông giữa các bộ, ngành, địa phương để giải quyết đồng thời các thủ tục về đất đai, môi trường, quy hoạch cho dự án.
• Cơ chế chia sẻ rủi ro: Ban hành cơ chế chia sẻ rủi ro giữa nhà nước và nhà đầu tư đối với các dự án năng lượng tái tạo và dự án điện khí LNG.
• Ưu đãi đặc biệt: Quy định các ưu đãi đặc biệt về thuế, phí, tiền thuê đất và hỗ trợ tiếp cận vốn ưu đãi cho các dự án năng lượng sạch.
• Cơ chế đấu thầu cạnh tranh: Đổi mới cơ chế đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư dự án năng lượng, tập trung vào hiệu quả kinh tế và cam kết phát triển công nghệ cao.

Cơ chế "một cửa" liên thông - Đột phá trong thủ tục

Trong số các nội dung quan trọng, cơ chế "một cửa" liên thông được xem là điểm đột phá nhất của Nghị định 272/2026/NĐ-CP. Theo đó, các dự án năng lượng trọng điểm sẽ được cấp phép thông qua một đầu mối duy nhất, giúp giảm thiểu tối đa thời gian chờ đợi và chi phí tuân thủ pháp lý cho nhà đầu tư.

Cơ chế chia sẻ rủi ro - Giải pháp cho các dự án quy mô lớn

Nghị định 272/2026/NĐ-CP cũng quy định cơ chế chia sẻ rủi ro giữa nhà nước và nhà đầu tư, đặc biệt đối với các dự án năng lượng tái tạo và dự án điện khí LNG. Cụ thể:

• Nhà nước sẽ đảm bảo giá điện mua cho các dự án điện gió, điện mặt trời trong vòng 20 năm với mức giá cạnh tranh.
• Đối với các dự án điện khí LNG, Chính phủ sẽ hỗ trợ một phần chi phí xây dựng cơ sở hạ tầng tiếp nhận và xử lý LNG.
• Cơ chế điều chỉnh giá linh hoạt khi có biến động về thị trường nhiên liệu.
• Hỗ trợ nhà đầu tư trong việc giải quyết các vấn đề về giải phóng mặt bằng và đền bù thiệt hại nếu có.

Tác động đến các dự án năng lượng trọng điểm

Việc ban hành Nghị định 272/2026/NĐ-CP được kỳ vọng sẽ tạo tác động tích cực đến các dự án năng lượng trọng điểm đang triển khai và dự định triển khai trong thời gian tới. Cụ thể:

• Điện gió ngoài khơi: Đẩy nhanh tiến độ các dự án điện gió ngoài khơi với tổng công suất dự kiến đạt 10.000 MW vào năm 2030.
• Điện mặt trời: Tạo điều kiện để các dự án điện mặt trời áp dụng công nghệ mới, hiệu suất cao được triển khai rộng rãi.
• Điện khí LNG: Thu hút các nhà đầu tư chiến lược vào các dự án điện khí LNG quy mô lớn, đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia.
• Điện hạt nhân: Tạo cơ sở pháp lý để nghiên cứu, chuẩn bị các điều kiện cần thiết cho các dự án điện hạt nhân trong tương lai.

Phản ứng từ giới chuyên gia và nhà đầu tư

Nghị định 272/2026/NĐ-CP nhận được sự hưởng ứng tích cực từ giới chuyên gia và nhà đầu tư. Ông Trần Văn Lâm, chuyên gia năng lượng, đánh giá: "Đây là bước đi đúng đắn và kịp thời của Chính phủ, tạo đòn bẩy quan trọng để ngành năng lượng Việt Nam vượt qua giai đoạn khó khăn và hướng tới mục tiêu phát triển bền vững."

Theo khảo sát của Hiệp hội Năng lượng Việt Nam, hơn 80% nhà đầu tư tham gia thị trường năng lượng Việt Nam cho rằng Nghị định 272/2026/NĐ-CP sẽ tạo ra môi trường đầu tư minh bạch và hiệu quả hơn. Nhiều tập đoàn năng lượng lớn như Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), Tập đoàn Dầu khí Việt Nam (PetroVietnam), các tập đoàn năng lượng quốc tế đã bày tỏ sẵn sàng đầu tư vào các dự án năng lượng trọng điểm tại Việt Nam.

Triển vọng và thách thức

Tuy nhiên, việc triển khai Nghị định 272/2026/NĐ-CP cũng đặt ra những thách thức cần giải quyết:

• Thể chế hóa: Việc hướng dẫn chi tiết các quy định của nghị định cần được ban hành kịp thời để tránh tình trạng "văn bản trên giấy".
• Năng lực thực thi: Nâng cao năng lực cho các cơ quan quản lý nhà nước ở địa phương để thực thi hiệu quả các quy định mới.
• Công nghệ chuyển giao: Đảm bảo các dự án năng lượng mới áp dụng công nghệ tiên tiến, thân thiện với môi trường.
• An ninh năng lượng
: Cân bằng giữa phát triển năng lượng tái tạo và đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia.

Theo Bộ Công Thương, với việc ban hành Nghị định 272/2026/NĐ-CP, Việt Nam kỳ vọng sẽ đạt được các mục tiêu về phát triển năng lượng đến năm 2030, bao gồm: