Ấn Độ và Bangladesh: Con Đường Năng Lượng Khác Nhau Cho Tương Lai Công Nghiệp

Trong khi Ấn Độ đặt cược vào năng lượng mặt trời, Bangladesh đầu tư mạnh vào điện hạt nhân để thúc đẩy công nghiệp hóa

Trước đây, chúng tôi đã đưa tin về việc Ấn Độ đang đặt cược lớn vào năng lượng mặt trời để thúc đẩy quá trình công nghiệp hóa, từ bỏ các kế hoạch trước đây phụ thuộc vào than đá. Thực tế, Ấn Độ đang đi theo con đường riêng khi trở thành quốc gia đầu tiên công nghiệp hóa bằng năng lượng sạch thay nhiên liệu hóa thạch như các cường quốc công nghiệp truyền thống. Đồng thời, người láng giềng nhỏ hơn của Ấn Độ là Bangladesh cũng đang đặt cược cao vào năng lượng hạt nhân, một nguồn tài nguyên carbon thấp khác.

Dự án Điện Hạt Nhân Rooppur: Thử Thách Lịch Sử

Bangladesh hiện đang phát triển nhà máy điện hạt nhân Rooppur khổng lồ, dự án cơ sở hạ tầng lớn nhất trong lịch sử quốc gia này. Nhà máy có công suất 2,4 gigawatt dự kiến đi vào hoạt động sớm nhất trong năm nay. Được xây dựng trên bờ sông Padma ở phía tây Bangladesh, cơ sở do Nga xây dựng với chi phí 12,65 tỷ USD đang thu hút sự quan tâm đáng kể vì đây là thước đo cho năng lượng nguyên tử ở các quốc gia đang phát triển, như báo cáo của Livemint.

Cụ thể, thế giới sẽ theo dõi xem Bangladesh có thể tích hợp thành công một tài nguyên hạt nhân phức tạp, vốn đầu tư cao vào nền kinh tế đang phát triển mà không phải chịu áp lực tài chính thảm khốc. Sau tất cả, Rooppur là một cam kết tài chính lớn khi GDP của Bangladesh năm 2025 đạt 510 tỷ USD.

Động Lực Đằng Sau Dự Án

Đối với Bangladesh, động cơ chính đơn giản là nguồn cung năng lượng dài hạn và đáng tin cậy. Các xung đột gần đây như chiến tranh Trung Đông và Nga-Ukraine đã làm gián đoạn dòng chảy năng lượng toàn cầu, dẫn đến nhập nhiên liệu đắt đỏ, hàng dài tại các trạm xăng và tình trạng cắt điện luân phiên rộng rãi ở một quốc gia phụ thuộc nặng nề vào dầu khí.

Khi hoạt động đầy đủ, nhà máy điện hạt nhân sẽ cung cấp điện ổn định, carbon thấp đáp ứng gần 15% nhu cầu điện quốc gia của Bangladesh. Tuy nhiên, cũng cần những xung đột để thúc đẩy dự án khổng lồ này, vốn đã đối mặt với nhiều lần trễ deadline trong thập qua, bắt đầu từ những thách thức về chuỗi cung ứng do đại dịch COVID-19, các lệnh trừng phạt phương Tây ảnh hưởng đến nhà máy do Nga xây dựng Rosatom, biến động tỷ giá làm tăng chi phí 25%, và sau đó là hai cuộc xung đột ảnh hưởng đến vận chuyển.

Phụ Thuộc Vào Nguồn Cung Điện Ấn Độ

Hiện tại, Bangladesh phụ thuộc nặng nề vào Ấn Độ về điện, nhập khẩu để đáp ứng một phần đáng kể nhu cầu điện hàng ngày. Ấn Độ hiện là nhà cung cấp điện lớn nhất cho Bangladesh, với khoảng 2,5 GW đến 2,8 GW công suất hàng ngày được ký hợp đồng từ các tập đoàn điện Ấn Độ, đáng chú ý là Adani Power vận hành nhà máy than lớn chuyên dụng ở Godda, Jharkhand cũng như các doanh nghiệp nhà nước NTPC và PTC, theo Reuters.

Sự phụ thuộc năng lượng khổng lồ này đã dẫn đến căng thẳng thường xuyên giữa hai quốc gia, đặc biệt là về giá cả và các khoản thanh toán trễ của Dhaka do hạn chế ngoại hối. Nó cũng khiến Bangladesh phụ thuộc vào Ấn Độ - cách đây hai năm, Adani Power của Ấn Độ đã cắt giảm xuất khẩu điện sang Bangladesh hơn 60% do tranh chấp thanh toán chưa hoàn thành. Các khoản nợ tích lũy của Bangladesh đối với Adani Power đạt khoảng 800 triệu USD, chủ yếu do hạn chế tài chính của PDB và thiếu hụt dự trữ ngoại hối toàn quốc. Việc cắt giảm từ nhà máy Godda chuyên dụng 1.600 MW ở Jharkhand đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến lưới điện Bangladesh, tạo ra tình trạng thiếu hụt năng lượng nghiêm trọng. Adani Power cung cấp khoảng 10% tổng nhu cầu điện của Bangladesh.

Định Hướng Tương Lai: Từ Hạt Nhân Truyền Thống đến SMR

Gánh nặng tài chính và tranh chấp chính trị có thể khiến Rooppur là nhà máy hạt nhân quy mô lớn cuối cùng Bangladesh xây dựng. Tiến tới, Dhaka đang chuyển sự chú trọng đến Lò phản ứng mô-đun nhỏ (SMR), với chính phủ đã đàm phán với các công ty phương Tây và Trung Quốc, báo hiệu sự điều chỉnh thầm lặng khỏi sự phụ thuộc hoàn toàn vào các đối tác năng lượng của Nga, Bloomberg đưa tin.

Thông thường tạo ra 300 đến 400 MW mỗi nhà máy, SMR rất hấp dẫn với các nhà hoạch định chính sách của quốc gia vì nhiều lý do do. Thứ nhất, SMR có thể chỉ tốn từ 500 triệu đến 1 tỷ USD so với hơn 10 tỷ USD cho các nhà máy hạt nhân truyền thống. Tuy nhiên, các nhà máy lớn hơn có lợi thế về kinh tế theo quy mô, với chi phí vốn thường dao động từ 6.600 đến 8.000 USD mỗi kW công suất so với 8.000 đến hơn 10.000 USD mỗi kW cho SMR. Thứ hai, SMR có thể được triển khai dọc theo các dải ven biển và bờ sông nhanh hơn nhiều so với các lò phản ứng truyền thống, trực tiếp phục vụ các khu công nghiệp tập trung mà không cần phụ thuộc vào truyền tải lưới điện đường dài.

Thời Gian Đưa Vào Hoạt Động

Lò phản ứng đầu tiên dự kiến bắt đầu cung cấp 300 MW vào lưới điện Bangladesh vào tháng 8 trước khi tăng lên hơn 1.000 MW vào cuối năm 2026. Việc nạp nhiên liệu cho lò phản ứng thứ hai được lên kế hoạch vào năm 2027, với nhà ga Rooppur 2,4 GW dự kiến đi vào hoạt dịch vụ vào năm 2028. Khi cả hai tổ máy hoạt động, năng lượng hạt nhân sẽ xếp ngang với khí đốt trong nước là một trong những nguồn điện cơ bản lớn nhất của Bangladesh.

Bảng So Sánh: Điện Hạt Nhân Truyền Thống và SMR

Kết Luận

Cả Ấn Độ và Bangladesh đang theo đuổi chiến lược năng lượng khác biệt nhưng cùng hướng đến mục tiêu công nghiệp hóa bền vững. Trong khi Ấn Độ đặt cược lớn vào năng lượng mặt trời để trở thành quốc gia đầu tiên công nghiệp hóa bằng năng lượng sạch, Bangladesh đang đầu tư mạnh mẽ vào điện hạt nhân thông qua dự án Rooppur khổng lồ. Dự án này không chỉ là giải pháp cho nhu cầu năng lượng mà còn là bài kiểm tra quan trọng cho việc tích hợp công nghệ hạt nhân phức tạp vào nền kinh tế đang phát triển.

Tuy nhiên, với những thách thức tài chính và chính trị, Bangladesh đang hướng tới tương lai với công nghệ SMR tiên tiến hơn, linh hoạt hơn và có thể chi phí thấp hơn. Sự chuyển đổi này có thể định hình lại bức tranh năng lượng khu vực và đặt ra câu hỏi về tương lai của các hợp tác năng lượng quốc tế trong khu vực.