Một làn sóng căng thẳng mới đang bao trùm lên mối quan hệ giữa chính phủ Mozambique và tập đoàn năng lượng khổng lồ của Pháp, TotalEnergies. Tâm điểm của cuộc tranh cãi xoay quanh dự án Khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) trị giá 20 tỷ USD, khi giới chức quốc gia châu Phi này kiên quyết từ chối con số 2 tỷ USD mà đối tác yêu cầu thanh toán do những chậm trễ trong quá trình thi công.
Bất Đồng Sâu Sắc Xoay Quanh Báo Cáo Kiểm Toán Độc Lập
Theo các nguồn tin nội bộ được Bloomberg tiết lộ, chính phủ Mozambique hiện không chấp nhận ước tính của TotalEnergies về khoản thiệt hại khổng lồ lên tới 2 tỷ USD mà tập đoàn này cùng các đối tác cho rằng họ phải gánh chịu.
Nguyên nhân chính củng cố lập trường của Mozambique xuất phát từ một báo cáo kiểm toán độc lập gần đây. Cụ thể, công ty tư vấn Bayphase (có trụ sở tại Vương quốc Anh) đã tiến hành rà soát sổ sách nhưng không thể xác nhận tính hợp lý của các khoản chi phí mà TotalEnergies liệt kê là hậu quả của việc đình chỉ dự án. Việc thiếu bằng chứng xác đáng từ một bên thứ ba độc lập đã khiến giới chức Mozambique đình chỉ việc phê duyệt các khoản phí này.
Nút thắt này đang trực tiếp cản trở việc thông qua "Kế hoạch phát triển cập nhật". Nếu không có sự đồng thuận về mặt tài chính, dự án sẽ không thể tiến hành các bước tiếp theo trên thực địa.
Bối Cảnh Lịch Sử: Khủng Hoảng An Ninh Và "Tình Trạng Bất Khả Kháng"
Để hiểu rõ nguồn gốc của khoản phí 2 tỷ USD, cần nhìn lại những biến động nghiêm trọng về an ninh tại khu vực dự án. Dự án Mozambique LNG – từng là khoản đầu tư trực tiếp nước ngoài lớn nhất châu Phi vào thời điểm công bố – được đặt gần thị trấn Palma, thuộc tỉnh Cabo Delgado.
Vào mùa xuân năm 2021, khu vực này trở thành mục tiêu của hàng loạt cuộc tấn công bạo lực do các phiến quân có liên hệ với Tổ chức Nhà nước Hồi giáo (IS) tiến hành. Trước tình thế nguy hiểm đến tính mạng nhân sự và tài sản, TotalEnergies buộc phải tuyên bố tình trạng bất khả kháng (force majeure) và đình chỉ toàn bộ công việc xây dựng.
Phải mất gần 5 năm, khi tình hình an ninh được kiểm soát, TotalEnergies mới dỡ bỏ tình trạng bất khả kháng vào cuối năm ngoái và chính thức tái khởi động dự án vào tháng 1 năm 2026. Tuy nhiên, hệ lụy của sự chậm trễ này là một bài toán tài chính khổng lồ.
Bảng 1: Dòng Thời Gian (Timeline) Biến Động Của Dự Án Mozambique LNG
| Thời gian | Sự kiện pháp lý / Thực địa | Tác động trực tiếp đến dự án |
| Mùa Xuân 2021 | Phiến quân Hồi giáo tấn công dồn dập vào khu vực thị trấn Palma. | TotalEnergies tuyên bố tình trạng bất khả kháng, sơ tán nhân sự và đình chỉ hoàn toàn dự án. |
| Cuối Năm 2025 | Lực lượng an ninh kiểm soát lại khu vực, tình hình ổn định. | TotalEnergies chính thức dỡ bỏ tình trạng bất khả kháng sau hơn 4 năm gián đoạn. |
| Tháng 1/2026 | Các bên công bố kế hoạch làm việc mới. | Dự án chính thức được tái khởi động trên giấy tờ. |
| Tháng 5/2026 | Kiểm toán Bayphase công bố báo cáo; Mozambique phản đối phí phát sinh. | Kế hoạch phát triển cập nhật bị đình trệ, hai bên bước vào vòng đàm phán căng thẳng. |
| Năm 2029 | Thời điểm dự kiến mới. | Lô LNG đầu tiên xuất xưởng bị trễ 2 năm so với mục tiêu điều chỉnh trước đó (2027). |
Tầm Quan Trọng Chống Lại Thách Thức Kinh Tế
Không thể phủ nhận tầm quan trọng mang tính sống còn của siêu dự án này đối với nền kinh tế Mozambique. Vốn là một trong những quốc gia nghèo nhất châu Phi, Mozambique đặt trọn niềm tin vào việc xuất khẩu LNG để cải tổ nền kinh tế, tạo ra hàng chục nghìn việc làm và đóng góp nguồn cung cấp khí đốt dồi dào cho thị trường toàn cầu trong dài hạn.
Bảng 2: Hồ Sơ Khái Quát Về Siêu Dự Án (Fact Sheet)
| Hạng mục Phân tích | Thông tin chi tiết |
| Nhà điều hành chính | Tập đoàn TotalEnergies (Pháp) |
| Quy mô vốn đầu tư ban đầu | 20 Tỷ USD |
| Vị trí địa lý chiến lược | Tỉnh Cabo Delgado, Mozambique (Gần thị trấn Palma) |
| Tình trạng pháp lý hiện tại | Đã tái khởi động (Tháng 1/2026) nhưng vướng mắc khâu phê duyệt tài chính |
| Chi phí tranh chấp | Khoảng 2 Tỷ USD (Phía Mozambique từ chối thanh toán) |
| Đơn vị kiểm toán độc lập | Consultancy Bayphase (Vương quốc Anh) |
Tương Lai Nào Cho Mối Quan Hệ Hợp Tác?
Hiện tại, chính phủ Mozambique và các nhà phát triển dự án vẫn đang ngồi vào bàn đàm phán. Theo các chuyên gia kinh tế, khả năng đạt được một thỏa thuận chung vẫn còn nguyên vẹn, bởi cả hai bên đều không muốn một dự án trị giá 20 tỷ USD bị chôn vùi.
Tuy nhiên, cuộc đàm phán này đòi hỏi sự minh bạch tối đa về sổ sách kế toán từ phía TotalEnergies, cũng như những bước lùi chiến thuật từ cả hai phía. Chỉ khi giải quyết được rào cản 2 tỷ USD này, Mozambique mới có thể thực sự hiện thực hóa giấc mơ vươn lên thành cường quốc xuất khẩu năng lượng của lục địa đen.
Hashtags:
#MozambiqueLNG #TotalEnergies #KhủngHoảngNăngLượng #TinTucDauKhi #KinhTeChauPhi #ĐầuTưDựÁn #KhíTựNhiênHóaLỏng #TranhChapKinhTe #AnNinhNangLuong