ANALYSE APPROFONDIE : La résilience économique du Vietnam si la « gorge » énergétique d'Ormuz est bloquée

En tant que l'une des économies les plus ouvertes et les plus étroitement connectées à la chaîne d'approvisionnement mondiale, le Vietnam est confronté à une grande question en matière de sécurité énergétique : Sommes-nous le pays le plus vulnérable d'Asie si le détroit d'Ormuz - la route maritime vitale du monde - est bloqué ?

Si le flux mondial de pétrole est interrompu pendant quelques semaines seulement, la perspective d’une montée en flèche des prix de l’essence au Vietnam, d’une explosion de l’inflation et d’une série d’usines confrontées au risque de réductions de capacité est tout à fait possible.

1. L'importance stratégique de la « Gorge » d'Ormuz

Le détroit d’Ormuz est bien plus qu’une simple voie de navigation ; c'est un point d'étranglement stratégique reliant le golfe Persique au reste du monde. Toute perturbation dans ce domaine suffirait à créer des chocs sismiques sur les marchés mondiaux de l’énergie et des matières premières.

Dans le pire des cas, lorsque cette route serait bloquée, les analystes prédisent que les prix du pétrole brut Brent pourraient facilement dépasser 150 USD/baril. S’ensuit une escalade incontrôlable des coûts de transport, des frais de logistique, des prix de l’électricité, de la nourriture et des intrants.

Tableau 1 : Le rôle important du détroit d’Ormuz dans l’approvisionnement mondial

2. Le paradoxe de l'intégration : Pourquoi le Vietnam est-il vulnérable ?

Bien que le Vietnam ne soit pas le plus grand importateur de pétrole brut en Asie, la structure économique de notre pays est particulièrement sensible aux chocs extérieurs. Les acquis d’une intégration internationale profonde entraînent des taux de croissance élevés, mais laissent également derrière eux des faiblesses fatales liées à la dépendance aux matières premières et aux fluctuations des prix mondiaux.

Tableau 2 : Indicateurs montrant le niveau de sensibilité de l'économie vietnamienne

Tant que les prix mondiaux de l'énergie augmenteront fortement, l'ensemble du moteur économique du Vietnam subira immédiatement un effet domino en termes de coûts.

3. Pression énorme sur la chaîne nationale de raffinage pétrochimique

Le Vietnam Oil and Gas Group (PVN) exploite une chaîne d'approvisionnement énergétique clé, avec deux « cœurs » : la raffinerie de pétrole de Dung Quat (gérée par Binh Son Refining and Petrochemical Company - BSR) et la raffinerie et usine pétrochimique de Nghi Son.

Même si la capacité nationale de raffinage du pétrole constitue un avantage, ces usines doivent néanmoins importer de gros volumes de pétrole brut du marché international. Lorsque les prix du pétrole brut dépasseront des seuils extrêmes, ces usines seront confrontées à un « double choc » :

• Les coûts des intrants montent en flèche :Hausse des coûts d’importation du pétrole brut.

• Áp lực tài chính: Nhu cầu vốn lưu động có thể tăng đột biến thêm hàng chục nghìn tỷ đồng chỉ trong thời gian ngắn.

• Biên lợi nhuận rủi ro: Sự biến động giá quá nhanh khiến biên lợi nhuận bị thu hẹp hoặc âm, trong khi vẫn phải chịu áp lực chính trị - xã hội về việc duy trì tối đa công suất để đảm bảo nguồn cung nội địa.

4. Tác động dây chuyền đến người dân và thị trường vĩ mô

Hệ lụy từ Hormuz không chỉ nằm ở các con số vĩ mô mà sẽ phản ánh trực tiếp vào mâm cơm và ví tiền của hàng triệu hộ gia đình Việt. Phân tích cho thấy, nếu giá xăng bán lẻ trong nước tăng thêm từ 3.000 đến 5.000 đồng/lít, áp lực chi phí sinh hoạt sẽ trở thành gánh nặng lớn.

Bảng 3: Ma trận đánh giá mức độ ảnh hưởng theo từng lĩnh vực

5. Lỗ hổng từ bộ đệm dự trữ chiến lược

Để đánh giá khả năng chống chịu của một quốc gia trước khủng hoảng năng lượng, "kho dự trữ chiến lược" là thước đo quan trọng nhất. Đây chính là điểm yếu đáng lo ngại nhất của Việt Nam khi đặt lên bàn cân so sánh với các cường quốc kinh tế khác trong khu vực châu Á.

Bảng 4: So sánh thời gian dự trữ dầu chiến lược (ước tính)

6. Kịch bản tồi tệ nhất và Giải pháp hành động

Kịch bản 30 - 60 ngày: Nếu eo biển Hormuz bị phong tỏa từ 1 đến 2 tháng, kinh tế Việt Nam sẽ phải đối diện với lạm phát tăng mạnh, áp lực tỷ giá gia tăng nghiêm trọng, chi phí sản xuất phình to và mục tiêu tăng trưởng GDP sẽ bị đe dọa trực tiếp.

Để biến rủi ro thành hành động, giới chuyên gia khuyến nghị Việt Nam cần khẩn trương thực hiện 5 trụ cột giải pháp:

1. Nâng cấp an ninh năng lượng: Gấp rút tăng quy mô dự trữ dầu thô và xăng dầu quốc gia.

2. Đa dạng hóa chuỗi cung ứng: Giảm sự phụ thuộc vào Trung Đông bằng cách tăng cường nhập khẩu từ các đối tác như Mỹ, Úc và Malaysia.

3. Chuyển dịch năng lượng: Đẩy mạnh phát triển điện khí LNG kết hợp với năng lượng tái tạo.

4. Tối ưu hóa nguồn lực: Nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng trong sản xuất và đời sống.

5. Bảo đảm nguồn cung nội địa: Hỗ trợ cơ chế tài chính và duy trì vận hành tối ưu, an toàn tuyệt đối cho hai nhà máy lọc hóa dầu Nghi Sơn và Dung Quất.

Kết luận

Dù không phải là quốc gia tiêu thụ dầu mỏ lớn nhất, độ mở kinh tế thuộc hàng "top" của Việt Nam lại là con dao hai lưỡi trong một thế giới đầy biến động. Khi một eo biển cách chúng ta hàng nghìn kilomet bị phong tỏa, túi tiền của từng gia đình Việt và sức khỏe của toàn bộ nền kinh tế đều có thể bị tác động gần như ngay lập tức.

Câu hỏi đặt ra là: Nếu giá xăng vượt mốc 35.000 đồng/lít, liệu nền kinh tế chúng ta có đủ bộ đệm để vượt bão, hay sẽ bước vào một chu kỳ thách thức chưa từng có?

#KinhTếViệtNam #AnNinhNăngLượng #EoBiểnHormuz #GiáDầu #LạmPhát #ChuỗiCungỨng #BSR #PVN #NghiSơn #ĐầuTư #ChứngKhoán #ĐịaChínhTrị